————————/–/—————————————————–

770.01 İşçi Giderleri 739,21

770.01.001 Brüt Ücret 608,40

770.01.002 SSK İşveren Payı 118,64   

770.01.003 SSK İşveren İşsizlik Payı 12,17

136 DİGER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR HS 45,63

136.01 Asgari Geçim İndirimi 45,63

360.01 Gelir Vergisi 81,22

360.01.001 İşçi G.V. 77,57

360.02 Damga Vergisi 3,65

361 ÖDENECEK SOSYAL GÜV. KES. 222,07

361.01 SSK İşçi Payı 85,18

361.02 SSK İşçi İşsizlik Payı 6,08

361.03 SSK İşveren Payı 118,64

361.04 SSK İşveren İşsizlik Payı 12,17

335 PERSONELE BORÇLAR 481,55

Defter tutma zorunluluğunda olan mükellefler, teknolojinin gelişmesi ile oluşan bu duruma göre her yıl aralık ayında yeterince bilgisayar sayfası tasdik ettirmekte, yıl içinde bitince de yeni sayfaları tasdik ettirerek kullanmaktadırlar.

Ancak muhasebe kayıtları bilgisayarda yasal süre içinde yapılmakla birlikte, sayfaya bastırılması işlemi yasal sürede değil de yıl sonlarında yapılmaktadır. Ancak bu defa mükellefleri bir risk beklemektedir. Buradaki temel risk, özellikle sürekli formlu yevmiye defterinin, yani yevmiye kayıtlarının yazdırılması için tasdik ettirilmiş sayfa adedinin yetmemesidir. Bu yetersizlik genellikle yıl sonunda fark edildiğinden, geçerli süresinde sayfa tasdik ettirmek de mümkün olamamaktadır.

Bu durumdaki mükellefler çare olarak, bir yüzü tasdikli ve basılı sayfaların, arka yüzüne çıktı almaktadırlar. Ayrıca kayıtların tasdikli sayfaların ön yüzü yerine yanlışlıkla arka yüzüne bastırıldığı da uygulamada görülen bir durumdur.

Burada karşımıza çıkan sorun, sayfanın arka yüzüne bastırılan kayıtların geçerli olup olmayacağıdır. Bir başka deyişle, böyle bir durumda usulünce tutulmamış bir defterden söz edilerek, yaptırım uygulanabilir mi, örneğin KDV indirimleri reddedilebilir mi?

Bu noktada Maliye Bakanlığı Gelirler Genel Müdürlüğü 2.11.2003 gün ve 50774 sayılı özelgesinde görüşünü, “yevmiye defterine yapılan kayıtların tasdikli defter-i kebire süresince ve usulüne uygun kaydedilmesi şartıyla, yevmiye defterinin arka sayfalarında yer alan kayıtlara dayalı KDV indirimlerinin bu çerçevede kabulünün mümkün olduğu” şeklinde açıklamıştır.

Bu görüş yargı tarafından da genelde ve yerinde olarak benimsenen görüş olmakla birlikte Danıştay 7. Dairesi görüşünü aksi yönde oluşturmuştur. Örneğin dairenin E.2001/4619 K. 2002/167 sayı ve 21.1.2002 tarihli kararıyla Vergi Usul Kanunu’nun 225/b maddesinin lafzını gerekçe almak suretiyle müteharrik yapraklı yevmiye defterinin tasdiksiz arka yüzüne yapılan kayıtlar geçersiz kabul edilerek KDV indirimlerinin reddi yoluyla yapılan bir tarhiyatı “diğer defterlerdeki kayıtlarla karşılaştırılmasının yapılmadığı” gerekçesi ile iptal eden bir vergi mahkemesi kararını bozmuştur. Daire görüşünü, “müteharrik yapraklı yevmiye defterinin tasdiksiz arka kısımlarına yapılan kayıtların kanuni deftere yapılmış kayıt olarak kabulüne olanak bulunmadığı” şeklinde açıklamıştır. Danıştay 7. Dairesi’nin sonraki içtihatları da aynı yönde oluşmuştur (Örnek: E. 2002/1696 K.2005/569 T.4.4.2005)

Ancak Danıştay 7. Dairesi’nin aynı yöndeki bir başka bozma kararına karşı Denizli Vergi Mahkemesi’nce verilen bir ısrar kararının temyizi dolayısıyla konuyu değerlendiren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E. 2005/110 K.2005/177 sayı ve 17.6.2005 tarihli kararında “müteharrik yapraklı yevmiye defterinin tasdiksiz arka sayfalarına yapılan kayıtlarda gösterilen KDV indiriminin, tasdikli olan diğer defterlerle karşılaştırma yapılmaksızın kabul edilmemesinde hukuka uygunluk bulunmadığı” sonucuna varmıştır. Danıştay 7. Dairesi’nin bozma kararına karşı verilen bir başka ısrar kararı dolayısıyla konuyu tekrar değerlendiren Danıştay Genel Kurulu, E.2006/228 K.2007/57 sayı ve 26.1.2007 tarihli kararını da yine aynı yönde oluşturmuştur.

Kanaatimizce gerek yasa hükümlerinin gerekse müesseselerin, sadece lafzi açıdan ve mükellefi cezalandıracak şekilde yorumlanması gerekmez. Aynı zamanda hükümlerin konuluşundaki maksadın ve amacın da göz önünde bulundurulması gerekir. Konuya bu açıdan bakıldığında, tasdik işleminin oluşturulmasındaki amacın, sayfanın değiştirilmesini önlemeye yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Bu amaç, sayfanın bir yüzünün tasdiki ile de zaten gerçekleşmektedir.

Kaldı ki, Vergi Usul Kanunu’nda defter yaprağının sadece bir yüzünün kullanılabileceğine ilişkin veya arka yüzün kullanımının yasaklandığına dair bir hüküm yoktur. Kanunun müteharrik yapraklı defterin tasdikini düzenleyen 225/b maddesi, sayfanın değil, yaprağın tasdikini istemektedir. Yasa koyucu, yaprağın sadece bir yüzünün kullanılabileceğini belirtebileceği gibi, yaprağın her iki yüzünün de tasdikini arayabilirdi. Buradaki yasal düzenleme yokluğunun, yasa koyucunun yasak getirdiği şeklinde yorumlanabilmesine olanak sağlayacak bir veri de yasada bulunmamaktadır.

IMF ile inşallah son anlaşmamızı yapalım. Bizim IMF’ye bakışımız olumsuzdur. Üçlü Koalisyon’un felâketine sebep büyük krizi IMF öngörüp Ecevit’i uyaramadı. IMF’nin darda kalmış ülkelerde faaliyet gösterdiği malûmdur. Bu ülkelerde başarı sağladığını da hatırlamıyorum. Maamafih, bugünki büyük krizde gelişmiş ülkeler de IMF’ye baş vurdu.

IMF, ABD’nin büyük hissedar olduğu Dünya Bankası’nı yönetiyor. Londra Zirvesi’nde geçen hafta G-20, IMF’yi 750 milyar dolar vererek destekledi. Sıkıntıdaki banka ve kuruluşlara da 1.1 trilyon dolar ayrıldı. Türkiye, Dünya Bankası’nın kurucu hissedarlarındandır.

Global finans krizi bütün dünyada büyük kayıplar oluşturduktan sonra 2010’da sona erecek. 11.194 dolar p.c. (kişi başına) gelire ulaşan Türkiye de zararını bu kısa müddet içinde telâfi edecek.

2008’de dünyada pek çok devlet refahın doruğuna ulaşmıştı: ABD kişi başına 47.335, Kanada 46.399, Avustralya 50.053, Japonya 37.644, Kore 20.955, Güney Afrika 6.648, Almanya 46.000, Fransa 48.293, İngiltere 44.720, İtalya 40.298, Rusya 14.688, S.Arabistan 22.291, İndonezya 2.393, Brezilya 8.169, Çin 3.577, Hindistan 1.122, ve Türkiye 11.194 dolar.

50.000 dolara yaklaşan devletler, başta ABD, 60.000 doları yakalamak üzere idiler. Amerika bunun için Asya’da en büyük operasyonları göze aldı. Bazı küçük Körfez monarşileri 100.000 dolar p.c. çizgisine yaklaşmışlardı. Şimdi bir çok devlet, kaybını karşılamak ve gelirini katlamak için, kapitalist sistemin bütün sınırlarını zorlayacaktır. Bazı huzursuzluklar oluşacak. Fakat 2010’lu yıllar dünyası, bütün geçmişinin en yüksek refah doruğuna ulaşacak. Akıllı yönetimler, bu çizgiyi daha çabuk elde edecek.

1962 doğumluyum, 1984 Sigorta girişliyim, 1982’de 20 aylık askerliğimi yaptım, 1998’de yaş tashihi yaptırdım (doğum tarihim 01.05.1964 oldu), 1998-2000 arası Bağ-Kur hizmetim var, şu an tekrar Sigorta’lıyım. Askerliğimin ne kadarını borçlanırsam kısa sürede emekli olabilirim?

CEVAP: İlk işe girişteki doğum tarihiniz geçerli. Sonradan yapılan yaş tashihleri emeklilik için geçerli olmaz. 01.05.1962 doğum tarihiniz geçerli olup, 25 yıl, 48 yaş ve 5225 gün ile emekli olabilirsiniz. Askerliğinizin sadece 8 ayını öderseniz, 47 yaşınızın dolduğu 01.05.2009 tarihinde emekli olabilirsiniz.

Soru:
Tevfik Can

1964 doğumluyum, 1989’dan beri devlet memuruyum. Askerliğimi ödedim. 89 günlük sigortam da var. Hizmet olarak ne zaman, yaşı beklersem ne zaman emekli olabilirim? Eşim ise 1967 doğumlu, 2008’den beri sigortalı, en erken ne zaman emekli olur?

CEVAP: Sayın Can, 50 yaşınızın dolduğu tarihte 9000 gün ile emekli olabilirsiniz. Askerliğiniz ve 89 gününüz priminize ilave edilir. Eşiniz ise, 58 yaş ve 7000 gün ile “normal” emekli olabilir. Veya 58 yaş, 25 yıl ve 4500 gün ile “yaştan” emekli olabilir.

Soru:
Abdulkadir Yüce

1967 doğumluyum, sigorta başlangıcım 1993, toplam 12 aylık yedek subaylıkta geçen 4 aylık öğrenciliğimi de ödedim, ne zaman emekli olabilirim?

CEVAP: Yedek subaylıktan 3 ay da Fiili Hizmet Zammı kazanıyorsunuz. Askerlik borçlanması ile toplam 5842 gününüz var. Buna göre 25 yıl, 52 yaş ve 5525 gün ile emekli olabilirsiniz.

Ödeyemediğiniz ücretlerin Ücret Garanti Fonu kapsamında işveren olarak size verilmesi mümkün değil. Bu kapsamdaki ödemeler direkt olarak işçilere yapılmaktadır. Bununla beraber ayrıca işveren olarak işçi adına ücret alacağının ödenmesi için İŞKUR’a başvuramazsınız. Ücret alacağı başvurusunun işçi tarafından yapılması gerekmektedir. Bu konuda ücret alacağı olan işçilerinizi, ödeyemediğiniz ücret alacaklarının (en fazla 3 aydır) ödenmesi için Türkiye İş Kurumu’na başvurabilecekleri konusunda bilgilendirebilirsiniz.

Kamuda iş olanakları

Kara Kuvvetleri Komutanlığına mühendis (elektrik, bilgisayar), telefon santral operatörü, şoför, mal ve hesap sorumlusu, zabıt katibi, muhasebeci, uzman memur (istihbarat uzmanı), uzman memur (spor uzmanı, as. yasak bölge), mütercim (İngilizce), tekniker (elektrik, emlak, bilgisayar), teknisyen (klima), aşçı, bekçi, garson, hademe unvanlarında memur alınacak. İlgilenenlerin 06-07-08 Mayıs 2009 tarihlerinde Kara Kuvvetleri Personel Temin Merkezi Komutanlığı (CEBECİ/ANKARA) adresine başvurmaları gerekmektedir.

İşte emeklilik hesapları

* Bekir ÜSTÜN: Göndermiş olduğunuz bilgiler ışığında SSK’dan 3600 prim gün ve 57 yaş şartlarına tabisiniz. SSK’dan kısmi emeklilik tarihiniz 57 yaşınızın dolacağı 1.8.2009 tarihidir.

* Turan YÜKSEK: Göndermiş olduğunuz bilgiler ışığında, SSK’dan 550 gün daha zorunlu prim ödemeniz halinde emekli olabilirsiniz. Askerlik borçlanmanıza gerek yok. Ayrıca BağKur tarım emeklisi olabilmeniz için askerliği borçlanarak (600 gün) 106 gün daha prim ödemeniz halinde BağKur tarım emeklisi olabilirsiniz. Ancak tarım emeklisi olarak alacağınız emekli maaşı SSK’dan alacağınız maaştan düşük olacaktır.

* Erdoğan ERDİNÇ: Göndermiş olduğunuz bilgilere göre SSK girişinizden askerliğinizi düştüğümüzde çıkan SSK girişinize göre 25 yıl, 48 yaş, 5225 prim gün şartlarına tabisiniz. Ayrıca kısmi emekliliğinizin, yine 57 yaşınızın dolacağı tarihte emekli olabileceksiniz. Bu durumda tam emeklilik tarihiniz 25 yıl şartınızın dolacağı 1.12.2009 tarihinde, kısmi emekliliğiniz ise 3.12.2009 tarihinde dolacaktır. Dolayısı ile emekli olacağınız tarih 1.12.2009 tarihi olacaktır.

* Oktay ÖNEL: Sevgili okurum; eşinizin doğum borçlanması hakkı bulunmamakta. Çünkü, doğum borçlanması yapabilmek için aranılan birinci şart 4/a’lı (SSK’lı) zorunlu sigortalı olarak çalışıyor olmasıdır. Eşiniz bu şartı taşımadığından doğum borçlanması yapamazsınız.

* Tamer TOLAN: Göndermiş olduğunuz bilgilere göre SSK girişinizden askerliğinizi düştüğümüzde çıkan SSK girişinize göre 25 yıl, 46 yaş, 5075 prim gün şartlarına tabisiniz. Bu durumda 5075 prim gününüz haricindeki şartlarınız yerine gelmiş. Prim gün sayınızın tamamlanması için 166 gün daha prim ödemeniz gerekmektedir. Dolayısı ile hiç ara vermeden prim ödemeniz halinde emekli olacağınız tarih 17.9.2009 tarihidir. İsteğe bağlı olarak eksik günlerinizi tamamlamanız, SSK’dan emekli olmanıza engel teşkil etmediğinden ödemeye devam edebilirsiniz.

* Hanife YÖRÜR: Gönderdiğiniz bilgilere göre, SSK’dan kısmi emekli olabilmeniz için 120 gün daha (4 ay) prim ödemeniz gerekmektedir. Bu durumda 3600 prim gün sayınızı tamamlayarak 58 yaşınızın dolacağı 2.12.2020 tarihinde kısmi emekli olabilirsiniz.

* Bilal DURSUN / Muğla : Göndermiş olduğunuz bilgiler ışığında babanız, 6.11.2009 tarihinde BağKur’dan kısmi emekli olabilecektir. Yani babanızın emekli olmasına 7 ay kalmış demektir. Ayrıca 600 gün askerlik borçlanıp öderseniz babanız 9000 prim gün üzerinden 1 ay 5 gün sonra emekli olabilecektir. Bu durumda babanız sağlıktan faydalanmak için mecburen prim ödeyerek 7 ay sonra emekli olabilir ya da askerliği borçlanıp ödeyerek (600 gün) 1 ay daha prim ödeyerek 9000 günü tamamlayıp emekli olabilecektir. Karar sizin.

* Nedim ŞAHİN: Gönderdiğiniz bilgilere göre, BağKur’dan 9000 prim gün ve 55 yaş şartlarına tabisiniz. 9000 gün sayınız dolsa bile emekli olacağınız tarih 19.7.2023 tarihi olacaktır. Eğer askerliği borçlanıp öderseniz emeklilik tarihiniz 19.7.2022 tarihi olacaktır. SSK emeklilik şartlarınız ise 25 yıl, 50 yaş, 5375 prim gündür. 50 yaşınız 2018 yılında dolacağından dolayı 19.7.2018 yılına kadar emekli olabilmeniz mümkün bulunmamakta. Bu durumda BağKur kapsamından tamamen çıkarak 3.5 yıl zorunlu SSK ödemek şartı ile 50 yaşınızın dolmasını bekleyebilirsiniz ya da eğer esnaflığı bırakamam diyorsanız 19.1.2015 yılına kadar BağKur’a devam edebilir, bu tarihten sonra 3.5 yıl zorunlu SSK ödeyerek SSK’dan emekli olabilirsiniz. Eğer SSK’dan emekli olacaksanız askerlik borçlanması yapmayın çünkü SSK başlangıcınız askerlik tarihinizden önce olduğu için SSK emeklilik yaşınızı etkilemeyecektir.

Daha önce özel sektör şirketlerinin de bölgesel veya sektörel kredi garanti fonu şirketleri kurabileceğini belirttik. Ekren, KGF’nin etkinleştirilmesinden bahsederken özel sektörü de fona katkıda bulunmaya çağırıyor. Bu çağrı da sanırım konuyu acil görmesinden kaynaklanıyor. Çünkü yeni şirketlerin kurulup örgütlenmesi, yapıyı oluşturması ve çalışmaya başlaması hemen olmaz.

Ekren, Kredi Garanti Fonu’na konulacak 1 milyar liralık fonun nasıl sağlanacağının, daha da önemlisi kullanım şeklinin, işleyiş mekanizmasının Bakanlar Kurulu tarafından belirleneceğini açıkladı.

Bankalar risk almalı

Öyle anlaşılıyor ki, mevcut şirkete sermaye konularak şirketin yapısının değiştirilmesi düşünülüyor. Çünkü mevcut şirketin internet sitesindeki rakamlara göre 2006 yılı sonunda verilen kefaletlerin toplamı 31.78 milyon TL, 2007 yılında ise 31.16 milyon TL. 2008′de de muhtemelen bu rakamlara yakındır. Devletin aktaracağı para ise 1 milyar TL. Ve bu para sonuç itibarıyla vatandaşın ödediği vergi. Kullanımı da kamu harcamalarına uygun bir şekilde ve vatandaşın vergisi korunacak şekilde olmalı. Aksi de zaten mümkün olmamalı.

Bakanlar Kurulu tarafından belirlemeler yapılırken, belli aralıklarla ne kadar kefalet verildiğinin, ne kadar kefaletin tazmin edildiğinin, hatta tazmin edilen kefaletlerin hangi şirketlere verilen kefaletler olduğunun da kamuoyuna saydam bir şekilde açıklanmasını sağlayacak belirlemeler yapılmalıdır.

Fonun işleyişinde bankaların risk alması mutlaka sağlanmalı, elleri taşın altında olmalıdır. Aksi halde bankalar kredileri tahsil etmeye çalışmadan fondan tahsil etme yoluna gidebilirler. Bu da her şeyden önce amaca aykırı olur. Maksat bankayı kollamak değil, şirketi kurtarmaktır.

Ekren, teşviklerin bölgelerin ihtiyaçlarına göre belirleneceğini açıkladı ki, bu düşünceye katılmamak mümkün değil. Ancak belirtmek gerekir ki, yatırım indirimi yeniden getirilmekle birlikte bu yatırım indiriminden yararlanabilecek şirket sayısı birkaç taneyi geçmez. O nedenle yatırım indirimi yeniden düzenlenmeli ve teşvikler arasına konulmalıdır.

Diyelim ki manav dükkanınız var, ya da lokantanız. Sahibi sizsiniz. Cebinizde para kalmamış ve kasadan biraz alıyorsunuz. Bu parayı aldığınız tarihten geriye koyduğunuz tarihe dek faiz, faiz üzerinden de KDV hesaplamak zorundasınız.

Çünkü Gelir Vergisi Kanunu’na 2007′de eklenen bir hüküm ile işletme sahiplerinin akrabalarının işletme ile yaptıkları işlemde emsal bedeli uygulaması getirildi.

Kasadan para almak da, bankadan kredi almakla emsal sayılıyor. Kasadan alınan paraya faiz hesaplanması gerekiyor. Faiz hesapladıkça borç yükseliyor, borç yükseldikçe hesap şişiyor. Sonra da Maliye peşinize düşüyor. Bir köftecinin kendi işletmesine borcu biraz yükselmiş.

Yüzde 25 faiz uygulaması

Geçenlerde vergi dairesinden bir yazı gelmiş. Yazıda diyor ki:
“Ortaklardan alacaklar kaleminde TL miktarın yer aldığı, ancak gelir tablonuzun incelenmesinden, TCMB reeskont oranı ile hesaplanan tutardan daha düşük faiz geliri gösterildiği/hiç gösterilmediği tespit edilmiştir.”
Daha sonra da incelenmek üzere defter belge isteniyor.

Sıra kasabın, manavın, köftecinin işletmesine borcunun faizine gelmiş!
O da bir yana, bir de TCMB reeskont oranı tarafı var. Anılan oran şu anda yüzde 25. Yani kendi işletmenizden para çektiyseniz yüzde 25 faiz, bunun üzerinden de yüzde 18 oranında KDV ödemeniz isteniyor. Gerekçesi, bu parayı siz işletmeden çekmeseniz, işletmenin paradan para kazanacak olması. Peki ne kadar kazanacaktı? Yüzde 25 mi? Kanunda emsallere uygun bedel ve fiyat uygulanması öngörülüyor.

Yüzde 25 faiz emsale uygun olabilir mi?
Paranızı nereye yatırırsanız yüzde 25 faiz kazanırsınız? Hazine kağıtlarında faiz yüzde 14′lerde, mevduat faizleri daha düşük! Faizlerin çok yüksek olduğu zamanlarda TCMB reeskont veya avans faizleri daha düşük oluyordu. Resmi bir faiz oranı oldukları için emsal olabilirdi.
Ama şimdi öyle değil.

Emsal, elde edilmesi mümkün olandır.

Kanunla yapılan değişikliklerden birincisi, Ticaret Kanunu’nun “Keşideci çekin kendisinin veya üçüncü bir kimsenin elinden rızası olmaksızın çıkmış olduğu iddiasında ise muhatabı çeki ödemekten men edebilir” şeklindeki 711. maddesinin üçüncü fıkrasının yürürlükten kaldırılmasıdır.

5838 sayılı kanunla konumuza ilişkin olarak yapılan ikinci düzenleme ise 3167 sayılı Çek Kanunu’na eklenen geçici maddedir. Bu yeni geçici maddeye göre “31.12.2009 tarihine kadar, üzerinde yazılı keşide tarihinden önce çekin ödenmek için muhatap bankaya ibrazı geçersizdir.”

Bu düzenlemelerin her ikisinin de yanılgınlığını, uygulamada sorunlara yol açacağını, Torba Kanun daha yasalaşma aşamasındayken 16 Şubat günlü Referans gazetesindeki köşe yazımızda yazmıştık.

Bu düzenlemelerden ilkinin sakıncası uygulamada, çeki veya boş çek defteri çalınanların müracaat edecek ve hızlı sonuç alacak yol bulamamaları şeklinde kendisini göstermiştir.

İkinci düzenleme ise yani ileri tarihle düzenlenmiş çeklerin üzerinde yazılı keşide tarihinden önce bankalara ibraz edilemeyecek olunması ise vergi hukukunda yeni bir soruna yol açmıştır.

Vergi Usul Kanunu’nun 285. maddesi borçların, değerleme tarihindeki (bilanço tarihinde ve geçici vergi dönemleri sonunda) kayıtlı değerleri ile dikkate alınacağını hükme bağlarken aynı maddenin ikinci fıkrasında ise vadesi gelmemiş senede bağlı borçların ise değerleme günündeki kıymeti ile nazara alınacağını hükme bağlamıştır.

Kanunun 281. maddesinde de bu defa alacaklar için aynı yönde, paralel bir düzenleme yer almaktadır.

Maliye Bakanlığı, vadesi gelmemiş bonoya bağlı alacak ve borçların değerleme günündeki kıymetine indirgenerek, bir başka deyişle reeskonta tabi tutularak nazara alınmasını kabul ederken çekleri bu düzenlemelerden yararlandırtmamakta, bir başka deyişle çeklerin reeskonta tabi tutulmasını kabul etmemektedir.

Buna karşılık Sermaye Piyasası Mevzuatı’nda (Tebliğ Seri No: XI No: 1 md.26), poliçe ve çekler de dahil olmak üzere senetli alacak ve borçların reeskont işlemine tabi tutulması zorunlu kılınmış, vadeli çekler ile senet (bono) eşdeğer kambiyo senedi olarak kabul edilmiştir.

Maliye Bakanlığı’nın aktardığımız görüşü, kısaca, “çekin esas itibariyle bir ödeme aracı olduğu, bu sebeple çeke vade konulamayacağı, çekin görüldüğünde ödeneceği, çeke vade konulsa da yazılmamış sayılacağı, çekin keşide tarihinden önce ibrazı halinde dahi ibrazında ödeneceğinin kanunda hükme bağlandığı, çekin vade ve faiz kaydı taşımasının mümkün olmadığı, bu nedenlerle yasal düzenlemelerde vadeli çekin tanınmadığı ve çekin bu özellikleri dolayısıyla bonodan farklı nitelik taşıdığı” gerekçelerine dayanmaktadır.

Maliye Bakanlığı’nın görüşüne esas aldığı bu gerekçeler hukuken doğrudur. Vadeli çek veya ileri tarihli çek, yasal dayanağı olmayan, sadece ticari uygulamada geliştirilmiş ve bir centilmenlik anlaşması biçiminde yürüyen bir müessesedir.

Ancak bakanlığın dayandığı haklı görüş ve hukuki gerekçeler, 5838 sayılı kanunla 3167 sayılı kanuna eklenen ve metnini yukarıda aktardığımız geçici 2. madde karşısında, en azından 31.12.2009 tarihine kadar, bize göre geçerliliğini yitirmiştir.

Geçici 2. madde ile her şeyden önce, ileri tarihli çek düzenlenebileceği, bu ileri tarihin vade ile eşdeğer olduğu ve bu tarihten önce çek hamiline muhatap bankaca ödeme yapılamayacağı yasa düzeyinde hükme bağlanmıştır.

Yani, 5838 sayılı kanunla çeke vade gelmiş, çek “bonolaştırılmış”tır. Bu nedenle ileri tarihli olarak düzenlenmiş çeklerin, Vergi Usul Kanunu’nun reeskont konusundaki düzenlemeleri karşısında, artık senet olarak görülmesi ve ona göre işleme tabi tutulması gerekmektedir.

Zaten konuya Vergi Usul Kanunu’nun 3/B maddesindeki, “vergiyi doğuran olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti ile bir başka deyişle ekonomik öz ve gerçeklikleri ile dikkate alınmasını” emreden düzenleme uyarınca yaklaşılırsa işletme açısından vadeli çekle bono arasında hukuken ve ekonomik değeri haiz bir farkın kalmadığı, ileri tarihli çekin bankaya ibraz edilmemesinin artık centilmenlik değil, bonodaki vade anlayışına paralel şekilde yasa gereği olduğu görülecektir.

Vadeli çekte reeskont yapılamaması, vergilemede şeklin değil özün esas alınması gerektiği kuralına ters düşmektedir (Şenol Turut, “5838 Sayılı Kanunla Çeklere Getirilen Vade Kısıtlamasının Yarattığı Vergi Avantajı”, Lebib Yalkın Dergisi, s: 64 sf: 131)

Aktardığımız nedenlerle ve 2009 yılının ilk geçici vergi döneminin sonunun gelmiş olması sebebiyle Maliye Bakanlığı’nın (Gelir İdaresi Başkanlığı’nın) görüşünü gözden geçirmesi ve bir sirkülerle uygulamayı yönlendirmesi yerinde olacaktır.

Başbakan Tayyip Erdoğan, gayrimenkul ve bazı ürünlere ilişkin KDV indirimi öngören ekonomik önlemler paketini açıkladı. AKP’nin Çankırı mitinginde konuşan Erdoğan, ekonomik göstergelere işaret ederek şöyle dedi:
“Muhalefetin, medyanın bütün olumsuz kampanyalarına rağmen tüketicilerin, üreticilerin, ihracatçıların, sanayicilerin ve KOBİ’lerin geleceğe ilişkin beklentilerinin iyimserleştiğini gösteriyor. Çünkü bugün Türkiye’de güçlü, işinin erbabı ve gelişmelere tümüyle hakim olan bir hükümet var.”
Bugüne kadar küresel finansal krizin etkilerini azaltmak için 48 tedbiri uygulamaya koyduklarını hatırlatan Erdoğan, “Bugün burada, sizlerin aracılığıyla tüm Türkiye’ye yeni tedbir paketimizin müjdesini veriyorum” dedi ve beş maddeden oluşan yeni paketi açıkladı.
Erdoğan, yeni tedbirlerle, krizin sinyallerinin alındığı andan itibaren uygulamaya koydukları tedbir sayısının 53 olduğuna işaret ederek, “Gerektikçe yeni tedbirleri cesaretle almaya ve uygulamaya devam edeceğiz” dedi.

KDV’ler yüzde 18’den 8’e

1- İşyeri binası satışı

Bina ve bağımsız bölüm şeklindeki işyerlerinin satışından alınan KDV, 3 ay süreyle yüzde 8’e indirildi. Hükümet bundan önce de 150 metrekarenin üzerindeki konutların satışından alınan yüzde 18 olan KDV’yi, yüzde 8’e indirmişti.

2- Ev – ofis mobilyası

Mobilya sektöründe her türlü ev ve ofis mobilyalarında alınan yüzde 18 KDV, 3 ay süreyle yüzde 8’e indirildi. Erdoğan, bununla talebin canlandırılmasını ve stokların eritilmesini amaçladıklarını söyledi.

3- Bilgisayar, bilişim makinesi

Bilgisayar, bilişim ve büro makinelerinden alınan yüzde 18 KDV, 3 ay süreyle yüzde 8’e indirildi. Erdoğan, hem stokları eritmek hem de gençlerin bilişim çağından en geniş şekilde yararlanması için bu kararı aldıklarını söyledi.

4- Sanayi ve iş makineleri

Özellikle KOBİ’lerin kullandığı bazı sanayi ve iş makinelerinden alınan yüzde 18’lik KDV yüzde 8’e indirildi. Başbakan Erdoğan, böylece yatırım ve üretimi canlandırmayı amaçladıklarını belirtti.

Tapu harcı binde  5

Gayrimenkullerin satışında alıcı ve satıcının her birinden ayrı ayrı binde 15 olarak alınan tapu harcı, 3 ay süreyle binde 5’e indirildi. Erdoğan, böylece tapu işlemlerinin gerçek bedeller üzerinden kaydedileceğini söyledi.

Düzenlemeye Gelen Tepkiler

Dumankaya İnşaat Yönetim Kurulu Üyesi Uğur Dumankaya:
“Tapu harçlarının üç ay için binde 15’ten binde 3’e düşmesi, konut satışlarının hızlanması için yeterli değil. Bu uygulamanın kalıcı olması gerekir.”
Mesa Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Yönetim Kurulu Üyesi Nejat Elaldı:
“Bir önceki pakette eksik kalan tapu harcı ve ticari gayrimenkullere KDV indirimi konusu, bu pakette ele alındı. Süre uzatılmalı.”
Mobilya Sanayicileri Derneği Başkanı Nazif Türkoğlu:
“İndirim hem ciro, hem de ihracat bazında olumlu yansır. Stoklarımızı eritiriz.”
Orta Anadolu Makine ve Aksamları İhracatçıları Birliği Başkanı Adnan Dalgakıran:
“KDV indiriminin 3 aylık olması stok eritilmesi için ciddi bir avantaj.”
Boydak Holding Yönetim Kurulu Başkanı Hacı Boydak:
“Mobilyada KDV indirimi büyük moral oldu. Mobilya sektöründen 250 bin aile ekmek yiyor, bu kararın ardından satışlarda canlanma olacak, istihdamda artış sağlanacak.”
Casper Bilgisayar’ın ortaklarından Yalçın Yıldırım:
“10 puanlık KDV indirimi çok ciddi bir rakama tekabül ediyor. Bilgisayar piyasasını uçurur. Ayda 100-150 bine gerileyen bilgisayar satışı 1 milyona ulaşır.”

İstanbul Sanayi Odası Başkanı Tanıl Küçük: “Büyüyeceği belli yangın karşısında gereken şekilde önlem alınmadı, zaman kaybedildi. Yavaş kaldıkça da bedeller arttı. Dördüncü paket daha önce verilseydi bu kadar yüksek kayıplar olmazdı. Diğer sektörleri destekleyici tedbirler süratle devreye girmeli. Paketler devam etmeli. Beşinci paket de ticaret ağırlıklı. Sanayi üretim ağırlıklı olmalıydı. Üretimi canlandırmaya, işletmeleri bir nebze rahatlamaya yönelik önlemler hızla devreye girmeli.”

Başbakan Tayyip Erdoğan’ın beşinci önlem paketinde yer alan vergi indirimlerinden faydalanacak sektörlerde faaliyet gösteren şirketlerin hisselerine alım geldi. Leasing şirketlerinin hisseleri yüzde 5-10 prim yaptı. Mobilya sektöründen İdaş hisseleri yüzde 8, Kelebek Mobilya’nınki yüzde 12 yükseldi. Ayrıca, bilişim şirketi hisseleri de yüzde 7’yi aşan oranda değer kazandı.

Gün boyunca yatay bir seyir izleyen İMKB Endeksi günü yüzde 2.14 yükselişle 25 bin 536 puandan kapattı. Dolar da 1.65 TL’ye geriledi.